Türkiye’nin bitkisel yağ ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılayan Trakya Bölgesi, yıllardır ayçiçeği üretiminin merkezi konumunda bulunuyor. Ancak son yıllarda iklim değişikliğinin etkileri bölgede tarımsal üretimi ciddi şekilde etkiledi. Özellikle son iki sezonda yaşanan kuraklık ve aşırı sıcaklıklar nedeniyle birçok üretici beklediği verimi alamadı. Bazı bölgelerde ürün kayıpları yüzde 50 seviyelerine kadar ulaşırken, yüksek maliyetler ve düşük verim çiftçiyi zor durumda bıraktı.
ÜRETİCİYİ UMUTLANDIRDI
Bu yıl ise tablo değişmeye başladı. İlkbahar aylarında etkili olan yağışlar, hem topraktaki nem seviyesini artırdı hem de ürünlerin gelişimi için uygun şartlar oluşturdu. Uzmanlara göre son iki yılın aksine bu sezon tarımsal kuraklık tehdidi önemli ölçüde gerilemiş durumda. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Orta, Trakya genelinde ayçiçeği üretiminin olumlu bir seyir izlediğini belirterek, özellikle ekim sonrası yaşanan çıkışların üreticiyi umutlandırdığını söyledi. Prof. Dr. Orta, ayçiçeğinde başarılı bir üretimin temel şartlarından birinin homojen çıkış olduğunu vurgulayarak, “Ayçiçeğinde ne kadar düzenli ve eş zamanlı bir çıkış sağlanırsa, bitkinin gelişimi de o kadar sağlıklı olur. Tarladaki bitkilerin boylarının birbirine yakın olması, güneş ışığından eşit yararlanmalarını sağlar. Bu da doğrudan verime yansır. Bu yıl yağışların zamanında gelmesiyle birlikte çıkışların oldukça başarılı olduğunu görüyoruz” dedi.
SON İKİ YILIN ARDINDAN RAHAT BİR NEFES
Trakya’da çiftçiler son iki yıldır kuraklığın etkilerini yoğun şekilde hissetti. Yağışların yetersiz kalması ve yaz aylarında yaşanan aşırı sıcaklıklar, özellikle ayçiçeği üretiminde ciddi kayıplara neden oldu. Birçok üretici zarar ederken, bazı çiftçiler ayçiçeği yerine farklı ürünlere yönelmek zorunda kaldı. Bu sezon ise bahar yağışlarının toprağı beslemesiyle birlikte hem buğday hem de ayçiçeğinde olumlu bir tablo ortaya çıktı. Uzmanlar, mevcut koşulların devam etmesi halinde uzun süredir özlenen verim seviyelerine yeniden ulaşılabileceğini belirtiyor. Prof. Dr. Orta, “Tarımsal kuraklık açısından son yıllara göre oldukça iyi durumdayız. Özellikle son iki sezonla kıyaslandığında Trakya çok daha avantajlı bir süreç yaşıyor. Şu an hem buğday hem de ayçiçeği açısından umut verici bir tablo var. Eğer sezonun geri kalanında ciddi bir olumsuzluk yaşanmazsa üreticilerimiz bekledikleri verime ulaşabilir” ifadelerini kullandı.
HEDEF OVA ORTALAMASI: 150-200 KİLOGRAM
Uzmanların değerlendirmelerine göre bu yıl ayçiçeğinde dekara 150 ila 200 kilogram arasında değişen verim değerleri yakalanabilir. Bu rakamlar Trakya için uzun yıllardır kabul edilen ova ortalamasını ifade ediyor. Ancak üretimin kaderini belirleyecek en önemli süreçlerden biri henüz başlamadı. Haziran ayının sonlarına doğru ayçiçeğinin çiçeklenme dönemine gireceğini belirten uzmanlar, bu dönemde yaşanabilecek aşırı sıcaklıkların risk oluşturabileceğini ifade ediyor. Bitkilerin en hassas döneminin çiçeklenme süreci olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Halim Orta, “Ayçiçeği suya en fazla çiçeklenme döneminde ihtiyaç duyar. Son günlerde bazı meteorolojik değerlendirmelerde çöl sıcaklıklarının etkili olabileceği belirtiliyor. Eğer bu sıcaklıklar çiçeklenme dönemine denk gelirse verim üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilir. Ancak bu süreçte birkaç yağış daha alınırsa 200 kilogram seviyelerinin görülmesi mümkün olabilir” diye konuştu.
KURAKLIK NEDENİYLE EKİM ALANLARI AZALDI
Verim beklentisi yüksek olsa da Trakya’da ayçiçeği ekim alanlarının son yıllarda daraldığı belirtiliyor. Özellikle kuraklığın etkisiyle zarar eden birçok üretici bu sezon tercihini kanoladan yana kullandı. Bölgede ayçiçeği ekili alanların gözle görülür şekilde azaldığını ifade eden uzmanlar, bu yıl elde edilecek sonuçların gelecek yıllardaki üretim tercihlerini de doğrudan etkileyeceğini belirtiyor.
GENÇLER TARIMDAN UZAKLAŞIYOR
Tarımsal üretimde yaşanan bir diğer önemli sorun ise iş gücü eksikliği. Trakya’nın sanayi bakımından gelişmiş bir bölge olması nedeniyle genç nüfusun tarım yerine fabrikalarda çalışmayı tercih ettiğini belirten Prof. Dr. Orta, bu durumun gelecekte üretim açısından ciddi riskler oluşturabileceğini söyledi. Köylerde üretici nüfusunun yaşlandığını ifade eden Orta, “Tarımda çalışacak insan bulmak her geçen gün daha zor hale geliyor. Özellikle teknolojiyi kullanabilen genç nüfus sanayi sektörünü tercih ediyor. Ahırlar boşalıyor, tarımla uğraşan ailelerin çocukları üretimin içinde kalmak istemiyor. Bu durum uzun vadede tarımsal üretim açısından önemli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor” dedi.
ÇİFTÇİNİN GÖZÜ FİYATLARDA
Verim beklentisinin yükselmesi üreticiyi umutlandırırken, artan maliyetler de endişe yaratıyor. Son dönemde gübre, mazot ve tarımsal ilaç fiyatlarında yaşanan artışlar üretim maliyetlerini önemli ölçüde yükseltti. Uzmanlar, çiftçinin üretime devam edebilmesi için açıklanacak alım fiyatlarının maliyetleri karşılayacak seviyede olması gerektiğini vurguluyor. Aksi halde yüksek verimin tek başına üreticiyi memnun etmeye yetmeyeceği ifade ediliyor. Trakya’da ayçiçeği tarlaları bugünlerde yeniden sarıya hazırlanırken, üreticiler uzun yıllar sonra ilk kez sezona daha umutlu bakıyor. Yağışların desteğiyle kuraklık korkusunun büyük ölçüde geride kaldığı bölgede, hem çiftçiler hem de uzmanlar bu yıl “sarı gelin”in yüzleri güldürmesini bekliyor. Bu beklentinin gerçeğe dönüşüp dönüşmeyeceğini ise önümüzdeki haftalarda yaşanacak hava koşulları ve hasat dönemi gösterecek.