Elimde çok orijinal ve değerli bir kitap var.
Ahmet Öztürk'ün yazdığı “Doktorlar Köy Yollarında” adlı bu kitapta Osmanlı'nın yıkılış döneminde halkın sosyoekonomik durumunu, işgal yıllarını, ulusal kurtuluş savaşı sürecini, köycülük hareketlerini, Cumhuriyetin kuruluşuna giden süreçte 4 idealist Türk Milliyetçisi doktorun kendilerini ülkelerine nasıl adadıklarını görüyoruz.
Bu dört kişiden birini birçoğunuz tanıyorsunuz.
Çünkü o Türk Ocağı'nda uzun süre görev yapan, daha sonraki yıllarda Milli Eğitim Bakanlığı yapmış olan ve bugünlerde çokça tartışılan yasaklı Andımız'ın yazarıdır.
Evet Reşit Galip'ten söz ediyorum, kendisi Ragıp Nureddin, Hasan Ferit (Cansever), Fazıl Doğan gibi arkadaşları ile ellerine valizlerini ve ilaçlarını alıp, 1. Dünya Savaşı sonrası yıkımın yaşandığı Anadolu'nun köylerine giderler.
Öncesinde Türk Ocağı bünyesinde Köycülük Cemiyeti'ni kurup, başına da Halide Edip'i getirirler.
Bu dört genç idealist doktor köylerden kalkınmayı başlatmayı hedeflerken aynı zamanda Ulusal Kurtuluş Savaşı hareketinin de bulundukları yerlerde teşkilâtlanmasında aktif rol alırlar.
Anadolu'ya gitmeye karar verdiklerinde neleri varsa satarak tıp malzemeleri satın alırlar, aynı zamanda sandıklar dolusu kitaplarıyla birlikte Anadolu'nun yolunu tutarlar.
O kadar idealist ki bu genç doktorlar, meselâ Dr. Fazıl gittiği Kütahya'da yörenin ileri gelenleriyle görüşmek istediğinde davet edildiği havuz başındaki sofrada lüks ve şatafatı görünce; "Ben Anadolu'ya giderken tıpkı bir köylü ruh ve düşüncesiyle belki de onlara örnek olacak şekilde yaşamayı kararlaştırmıştım.
Halbuki mecliste (kurulan sofra ve toplananları kastediyor) önemli olan memleketin hali değil ziyafetin durumu idi..." diyerek o meclisten gizlice ayrılır.
On - on beş sandık eşya ile 4 genç doktorun böyle kuş uçmaz kervan geçmez köylere gitmesi bölgedeki mutasarrıfı (kaymakam vali arası görevli) kuşkulandırır ve gözetim altına alınırlar.
Yörenin ileri gelenleri de bu gençlerden hoşlanmaz.
Çünkü bu genç doktorların köylünün gözünü açması, eşraf denen ve köylüyü sömüren ağaların düzenini bozardı.
Bu doktorlar Türk köylüsünün sorunlarını çözmeye çalışıp, kolera, frengi, verem hastalıkları pençesindeki köylüyü iyileştirirken sadece geçimlerini devam ettirmek ve verdikleri ilaçları yeniden alabilmek için köylüden aldıkları 3 kuruşu bile iğrenç bir durum olarak nitelerler.
Reşit Galip, o günlerden bugünlere uzanan sorunların temeline de şöyle vurgu yapıyor Kasım 1919'da; "Milletimizin bugünkü ihtiyacı cami, medrese ve çeşme değildir.
Bunlar şükürler olsun yeterli derecede vardır.
Fakat bunlar kadar önemli olan mektep ve hastane yok denecek derecede eksiktir..."
Bugün bu cümleyi kurduğunuz anda hemen din düşmanı olarak adlandırılırsınız.
Ancak gerçekleri böyle, hem de taassubun daha çok olduğu 100 yıl önce dile getirmek cesur ve idealist insanların işidir.
Reşit Galip köylülerin siyasi yönden kandırılması ve sömürülmesi konusunda da tepkilidir ve ; "Köylü, açıkgöze sadaka yok diyecek hale gelmedikçe bizim partilerimiz de halkın meşru temsilcileri sayılmazlar." der.
Ülkede ve millette görülen tüm kötü huyları, kötü yönetimleri tıpkı bir organın hücrelerinde başlayan hastalığın vücudu sarmasına benzetip, sebebini halkta ve köylüde arar.
Ulusal zekadan bahseder.
Hücre bozuk ve soysuzlaşmış ise ulusal zekâ ve kabiliyetin de sönmekte olduğunu ve bu nedenle hücrenin yardımına koşup ona yeni bir dirlik ve yeni bir hayat vermek gerektiğini, aksi takdirde organ ve vücudun zayıf düşeceğini, neslin yok olacağını söyler.
Anadolu'daki halkın birincisi olan eşrafı, derebeyler ortadan kalkınca hakim olan sermaye sahibi, tefeciler olarak görür.
Bu ağalık sistemini de "Mediokrasi" yani elit olan vasatların yüceltildiği bir "vasatlık rejimi"nin bir üyesi olarak görür.
Evet, gördüğünüz gibi idealist olmak böyle bir şey.
Oturduğumuz yerden olunmuyor.
Bugün hangi meslek grubunda, hangi sosyal statüde olursa olsun var mı böyle idealistler?
Varsa da harekete geçmeye cesaretleri var mı?
Eline valizini alıp, parti siyasetinden arınmış şekilde sadece ülkesi ve milleti için hayatını ortaya koyacak olan insanımız kaldı mı?
Günümüzde kendisine sunulan en küçük şahsî menfaatte taze ot görmüş eşşek gibi sevinen, bir tutam ot için yardan uçan deve gibi kendini, şahsiyetini, onurunu, şerefini ayaklar altına alanların olduğu bir devirde bu anlattıklarımız tabii ki ütopik gelecektir.
Millî şuurun uyanması dileğiyle...
Burak CANDAŞ