Ülkemizde her 10 kişiden birinde görülen İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS), diğer adıyla huzursuz bağırsak sendromu, aslında oldukça sık karşılaştığımız bir alt sindirim sistemi rahatsızlığıdır. Yüzde 10 ilk bakışta küçük bir oran gibi görünebilir; ancak çevrenizde sık sık kronik kabızlık, ishal, bitmeyen şişkinlik veya karın ağrısından şikayet eden kişileri düşündüğünüzde ne kadar yaygın olduğunu fark edebilirsiniz.
Bu belirtiler uzun süredir hayatınızdaysa, doktor tanısı gerektiren bir IBS ile karşı karşıya olabilirsiniz. Çünkü bu rahatsızlığa sahip kişilerin bağırsakları, belirli besinlere karşı çok daha hassas ve tepkili hale gelir. IBS’nin kesin nedeni henüz tam olarak bilinmese de sonradan da hayatımıza girebildiğini biliyoruz. Özellikle bağırsaktaki yararlı bakterilerin dengesi (mikrobiyota) bozulduğunda bu durum IBS’yi tetikleyebiliyor. Bilinçsizce kullanılan uzun süreli müshil ilaçları, bağırsak çalıştırıcı bitki çayları/karışımları, kronik stres ve uzun süreli sağlıksız beslenme gibi faktörler bağırsak dengesini altüst ederek huzursuz bağırsak sendromuna zemin hazırlayabiliyor.
HUZURSUZ BAĞIRSAKLARIN ÇARESİ VAR MI?
Huzursuz bağırsak sendromunun tedavisinin temelinde diyet ve yaşam tarzı değişikleri yatar ve ihtiyaç halinde ilaç/ameliyatla tedavi de uygulanabilir. Diyet tedavisi kişiden kişiye farklılık gösterse de temel noktalarını şu şekilde sıralayabiliriz.
- Düzenli zamanlarda, rahat ortamlarda, küçük ve sık şekilde beslenmeye çalışın. Tüm besin öğelerini yeterli aldığınızdan emin olun.
- Şiddetli bağırsak şikayetlerini arttırabilecek potansiyel besin allerjilerini ve intoleransları için bir diyetisyen yardımı ile eliminasyon diyeti uygulayın. Bu hastalarda kişiden kişiye göre farklı besin allerjileri ve intoleransları gözükebilir.
- Düzenli olarak prebiyotik ve probiyotik kullanın.
- Günlük sıvı ihtiyacınızı birden almak yerine gün içinde parçalara bölerek, yavaş yavaş almaya çalışın.
- Alkol, kafein, pul biber, kakao, sarımsak, glikoz/Fruktoz şurupları gibi barsağı zorlayacak besinlerden kaçının.
- Yüksek yağlı besinlerden ve kızartmalardan kaçının.
- Kan sonuçlarınıza düzenli olarak baktırıp vücutta eksik olan vitamin ve mineraller için takviye kullanın.
-
HERKESE SAĞLIKLI OLAN, SİZE SAĞLIKLI OLMAYABİLİR!
Diğer bir şaşırtıcı nokta ise bu rahatsızlığa sahip olan kişilerde “sağlıklı” olarak etiketlenen bazı besinlerin bu kişiler için pek de sağlıklı olmadığıdır. Bu rahatsızlığa sahip kişilerin bağırsakları sadece fast-food veya şekerli gıdalara tepki vermez; ortada bozulmuş bir bağırsak mikroflorası olduğu için “şifa” niyetine tüketilen süt, peynir, baklagiller, karpuz, muz, yaban mersini, üzüm, pancar, sarımsak, soğan gibi besinler kişilerde ishal, kabızlık veya şişkinlik gibi rahatsızlıkların tetiklenmesine yol açabilir. İşte bu besinlerin kişiye özel bir şekilde belirlenebilmesi için bu konuda uzman bir diyetisyen ile çalışmak kişinin hayat kalitesini arttıracaktır.
HUZURSUZ BAĞIRSAKLAR “MUTLULUK HORMONU” İLE İYİLEŞTİRİLEBİLİR Mİ?
2025 yılında yapılan bir çalışmada 'mutluluk hormonu' olarak bilinen serotonin maddesinin IBS semptomlarını hafifletebileceğine ışık tuttu. Araştırmacılar, bağırsakta serotonin üretimini destekleyebilecek iki özel bakteriyi düşük serotoninli farelere enjekte ettiğinde, bağırsakların sindirimi çok daha rahat gerçekleştirdiğini gözlemlemiş (1). Her ne kadar bu çalışma henüz hayvan deneyleri aşamasında olsa da, beyin-bağırsak bağlantısının ve mikrobiyotanın gücünü bir kez daha gözler önüne seriyor.