10 Nisan gecesi saat 22.00 civarı ilan edilen sokağa çıkma yasağı ve sonrasında yaşananları görünce bu yazıyı yazmak şart oldu.
Bildiğiniz gibi ülkemizde sokağa çıkma yasakları eskiden ya darbe günleri ya da nüfus sayımı yapılacağı zaman ilan edilirdi.
Evet, şimdiki gençler hatırlamaz, eskiden 5 yılda bir nüfus sayımı yapılır ve sayımı yapan görevliler ev ev gezerek kayıt yapardı.
Bu nedenle her beş yılda bir sokağa çıkma yasağı ilan edilirdi.
Sonra on yılda bir yapalım denildi ve en son sokağa çıkma yasaklı nüfus sayımı 2000 yılında yapıldı.
Tabi bunlar planlı yasaklar olup daha önceden ilan edilirdi.
Bir de ihtilal zamanları ilan edilen sokağa çıkma yasakları vardı.
TRT radyosundan Hasan Mutlucan'ın gür sesiyle "Yine de Şahlanıyor Aman, Kolbaşının Kır Atı" diyerek başlayan türküler ve marşlar duyulduğunda herkes muhtıra, darbe gibi olağanüstü bir durum olduğunu anlar ve sokağa çıkma yasağı da zaten başlamış olurdu.
Sokaklarda askerler asayişi sağlar, dışarı çıkanları sorgular, hatta askerin ekmek dağıttığı olurdu.
Tabii özellikle 12 Eylül 1980 darbesine giden süreç, sağ sol çatışması, her gün onlarca gencin sokakta öldürülüşü, o dönemin şartlarında düşünüldüğünde darbe sabahı birden ülke süt liman olmuş, çatışmalar, ölümler durmuş, insanımız ilk başta bunu olumlu karşılamış, olaylar nasıl bir düğmeye basılmış gibi başladıysa, yine birisi tarafından düğmeye basılarak herşey sona ermiştir.
Bu darbenin karanlık dış kaynaklı yüzü ABD'de yankılanan "Bizim çocuklar başardı" söylemiyle ortaya çıkmış ve ardından 12 Eylül mahkemelerinde "bir sağdan, bir soldan" denilerek genç yaşta nice insanımızın darağacına gönderilmesi, karakol, cezaevi ve hücrelerde işkenceye maruz bırakılması ile zulüm zirveye çıkmıştır.
Yukarıda anlattığım sokağa çıkma yasakları tabii ki 11-12 Nisan 2020 tarihinde geçerli olan yasaklardan farklıdır.
Yasağın tarafları, sebebi, amacı her yönüyle farklıdır.
O günkü şartlarda ülkemizde sağ, sol, ülkücü, solcu ve birçok farklı kollara ayrılmış ideolojiler varken, bir tarafta darbeyi gerçekleştiren askeri yönetim vardı.
Bugünkü yasakta ise bir tarafta insanımızın sağlığını korumaya çalışan devlet ve yetkililer varken, diğer tarafta Covid-19 olarak bilinen Korona Virüs tehdidi vardır.
Tabii ki birçoğumuzun düşündüğü gibi, bu yasak keşke daha önceden başlasaydı.
Kısıtlamalar keşke daha yoğun ve net olarak daha erken uygulansaydı, diyebiliriz.
Çünkü tecrübeler gösterdi ki insanımız ordu-millet anlayışını halen taşıyor.
Devletin en tepesinden yapılan rica minnet "dışarı çıkmayın" uyarılarına pek kulak asılmadı.
Hava kapalı ise evde kalındı, güneşli ise caddelere hücum edildi.
Maske zorunluluğu getirilinceye kadar büyük çoğunluk buna uymuyordu, ama yaptırım ve maskesiz toplu yerlere girmenin yasak olduğu açıklanınca ertesi gün insanımızın tamamına yakını buna uydu.
Sokağa çıkma yasağı da böyle.
80'li yıllarda meşhur bir dergimiz sosyal deney yapar, yer Sirkeci Harem iskelesi olması gerek.
İlk önce hoparlör ile "lütfen bulunduğunuz yerde durmanızı rica ediyorum" gibi bir rica minnet hitap ile başlanır, tabii ki hayat telaşesindeki insanlarımızın çoğu bu uyarıyı dikkate almaz.
Deneyin ikinci aşamasında hitap emir şeklindedir; "Herkes olduğu yerde dursun."
Ve zınk diye hayat durur rıhtımda!
Bu sokağa çıkma kısıtlaması ve sonrası yasak uygulaması da böyle etki yaptı maalesef.
Gerçi yasağa 2 saat kala yapılan açıklama nedeniyle gece sokaklara, market, fırın, büfe ve akaryakıt istasyonuna hücum eden, bir çuval ekmeği yüklenen, cips, kola stoğu yapan, kuyrukta beklerken kavga eden, yasakta dışarı çıkamayacak olmasına rağmen aracına akaryakıt kuyruğuna giren insanımızı anlamak zor.
Ama bu yasağı, başlamasına iki saat kala yüzeysel olarak açıklayıp vatandaşı paniğe sevkeden, yarım saat sonra da yasağın istisnalarını açıklasa da kaosu tahmin edemeyen ve krizi yönetemeyen yetkilileri anlamak daha zor.
Sağlık bakanımızın bu gelişmeler karşısında saatlerce mesaj vermemesi ise yasak ile ilgili usûlde yapılan yanlışa tepkisi olsa gerek.
İlk önce yasağın rahatlatıcı istisnaları yani fırınların açık, su dağıtımının serbest olduğunu belirten kısımları ön plana çıkarılarak açıklasaydı dün gece ki kaos olmazdı.
Yetkililer bu konuda umarım benzer hataları tekrarlamazlar.
Vatandaşa da son sözüm; dışarı çıkmak yassah kardeşim yassah!
Sağlıklı günler dileğiyle...