Önergede, İlbank’ın kuruluş amacı, belediyelere aktarılan payların yasal dayanakları, mali denetim süreçleri ve 2024 Yılı Faaliyet Raporu’nda yer alan veriler ayrıntılı şekilde ele alındı. Avşar, kamuoyunda uzun süredir dile getirilen “kaynakların siyasi tercihlere göre dağıtıldığı” iddialarına açıklık getirilmesini istedi.
“VERGİ GELİRLERİ BELEDİYELERİN ANA GELİR KAYNAĞIDIR”
Avşar, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59’uncu maddesine atıfta bulunarak, belediyelerin en önemli gelir kaleminin genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylar olduğunu hatırlattı. Kanunda belediye gelirlerinin; vergi, resim, harçlar ile genel bütçe paylarından oluştuğunun açıkça belirtildiğini vurguladı.
“İLBANK, BELEDİYELERİN FİNANSMANI İÇİN KURULMUŞTUR”
6107 sayılı İller Bankası A.Ş. Hakkında Kanun’u hatırlatan Avşar, İlbank’ın amacının il özel idareleri ve belediyelerin finansman ihtiyacını karşılamak, altyapı ve üstyapı projelerine destek vermek ve yerel hizmetlerin geliştirilmesine katkı sunmak olduğunu ifade etti. Belediyelerin mali tablolarının üçer aylık dönemler halinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı’na gönderildiğini belirten Avşar, bu tabloların düzenli denetime tabi tutulduğunu kaydetti.
“PAYLAR, NET VERGİ GELİRLERİ ÜZERİNDEN HESAPLANIYOR”
5779 sayılı Kanun’a dikkat çeken Avşar, belediyelere ayrılan payın vergi tahsilatından iadeler düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden hesaplandığını ve bu payların nüfus ile gelişmişlik endeksine göre dağıtılması gerektiğini hatırlattı. Avşar, aynı kanunun 5’inci maddesine göre belediyelere ayrılan payın yüzde 80’inin nüfusa, yüzde 20’sinin ise gelişmişlik endeksine göre dağıtılması gerektiğini vurguladı. Bu dağıtımın nesnel kriterlere dayanmasının zorunlu olduğunu ifade etti.
“İLBANK KÂRININ YÜZDE 51’İ DÖNÜŞÜM PROJELERİNE AKTARILMALI”
İlbank Ana Sözleşmesi’ne de değinen Avşar, bankanın elde ettiği safi kârın yüzde 51’inin kentsel dönüşüm, altyapı, üstyapı, imar ve harita projeleri ile köylerin teknik ve sosyal altyapı hizmetlerinde hibe olarak kullanılması gerektiğini hatırlattı. Avşar, İlbank’ın 2024 Yılı Faaliyet Raporu’na göre; 139 proje işi ve 776 yapım işi olmak üzere toplam 915 iş gerçekleştirildiğini, bu işler için toplam 42 milyar 270 milyon 858 bin TL kaynak kullanıldığını belirtti.
BAKAN KURUM’A YÖNELTİLEN KRİTİK SORULAR
Cem Avşar, önergesinde Bakan Murat Kurum’a cevaplaması istemiyle, “ İlbank 2024 Yılı Faaliyet Raporunda yer alan yürütülen ve yapılan 915 adet proje ve yapım işlerinin verildiği belediyelerin siyasi parti aidiyeti açısından dağılımı nasıldır? Söz konusu yatırımlar, bölgesel denge ve toplumsal fayda gözeten bir anlayışla yürütülmekte midir? İlbank 2024 Yılı Faaliyet Raporunda belirtilen 42.270.858 bin TL’lik toplam kaynağın il ve bölge bazlı dağılımı nasıldır? Belediyeler arası mali kapasite farklarını azaltan ve bölgesel eşitsizlikleri gideren bir yöntem uygulanmakta mıdır? Söz konusu proje ve yapım işleri finanse edilirken ilgili kanun hükümleri gereği kaynak dağılımının dayandırıldığı nüfus, yüzölçümü ve gelişmişlik endeksleri gibi nesnel ölçütler dikkate alınmakta mıdır? Bu hususta şeffaflık, hesap verebilirlik ve kamu yararı açısından ne tür çalışmalar yapılmaktadır? Kamuoyuna yansıyan ve çeşitli tartışmalara konu olan “İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi” hakkındaki 5779 sayılı Kanun ve 6360 sayılı Kanun gereğince, nüfus, yüzölçümü ve gelişmişlik endeksine göre dağıtılması gereken kaynakların belediye yönetimlerinin ait olduğu siyasi partilere göre paylaşıldığı, bazı il ve ilçe belediyelerin parti değişimi sonrası kaynak aktarımında çeşitli artırılmalara gidildiği hususunda bir açıklama yapmayı düşünüyor musunuz? İlgili meri mevzuat çerçevesinde gerekli kaynak dağılımı yapılmadığından kimi belediyelerin yatırım planlarını ertelemek, borçlanmaya yönelmek veya hizmetlerini kısıtlamak zorunda kaldığı hususunda tarafınıza ulaşan bir talep veya şikâyet var mıdır? Şayet varsa söz konusu mezkûr mahalde ikamet eden vatandaşlara hizmet ulaşımında ‘adalet ilkesinin’ örselendiği ve ‘kamu zararının’ oluştuğunu düşünüyor musunuz? Bu hususta bir açıklama yapılacak mıdır? İlgili kanunun “Belediye, varlık ve yükümlülüklerinin ayrıntılı bir şekilde yer aldığı malî tablolarını üçer aylık dönemler hâlinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına göndermektedir.”, şeklindeki hükmü çerçevesinde rutin yapılan incelemeler sonucunda kaç belediyede, hangi hususlarda kaç usulsüzlük tespit edilmiştir? Söz konusu usulsüzlüklerin parasal değeri ne kadardır? Bu belediyelerin parti aidiyeti açısından dağılımı nasıldır?” sorularını yöneltti.
