Uluslararası Nefroloji Topluluğu verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 850 milyon kişi böbrek hastalığı ile mücadele ediyor. Her yıl yaklaşık 11 milyon kişi bu hastalık nedeniyle yaşamını kaybederken, yüksek gelirli ülkelerin yıllık sağlık bütçelerinin neredeyse yüzde 3’ü diyaliz ve böbrek nakli maliyetlerine ayrılıyor. Uzmanlar, gerekli önlemler alınmadığı takdirde böbrek hastalıklarının önümüzdeki yıllarda ölüm nedenleri arasında beşinci sıraya yükselmesinin beklendiğini belirtiyor.
Türkiye’de durumun benzer bir tabloyu yansıttığı ifade edildi. Türk Nefroloji Derneği’nin araştırmalarına göre her 6-7 erişkinden birinde çeşitli evrelerde Kronik Böbrek Hastalığı (KBH) bulunuyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2023 yılı verilerine göre ise ülkemizde gerçekleşen ölümlerin %3,1’i böbrek yetmezliği nedeniyle meydana geliyor.
EN SIK NEDENLER: DİYABET VE HİPERTANSİYON
Dünya genelinde ve Türkiye’de Kronik Böbrek Hastalığına yol açan en yaygın faktörler arasında diyabet ve hipertansiyon yer alıyor. Türk Nefroloji Derneği Böbrek Kayıt Sistemi verileri, hipertansiyon, diyabet ve kalp hastalığı olan kişilerde kronik böbrek hastalığı sıklığının, normal popülasyona göre daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Yetkililer, bu risk faktörleriyle mücadele etmenin, hem böbrek hastalıklarından korunmada hem de hastalığın ilerlemesini durdurmada birincil korunma yöntemi olduğunu belirtti. Erken teşhis, etkili tedavi ve düzenli izlem, kronik böbrek hastalıklarının ilerlemesini önlemede kritik öneme sahip.
SAĞLIK BAKANLIĞI’NIN YÜRÜTTÜĞÜ PROGRAMLAR
Sağlık Bakanlığı, kronik hastalıklarla mücadelede önemli bir adım olarak Hastalık Yönetimi Platformu (HYP) uygulamasını hayata geçirdi. Uygulama, kronik hastalıkların erken teşhisi, etkili tedavi ve düzenli izlemlerini birinci basamak sağlık kuruluşlarında yürütülmesini sağlıyor. Böylece hastalıkların kontrol altına alınması, bireylerin fonksiyon kaybı yaşamalarının ve engelli hâle gelmelerinin önlenmesi hedefleniyor. Aile hekimleri, HYP kapsamında hipertansiyon, diyabet, obezite, kardiyovasküler risk ve çok yönlü yaşlı değerlendirmesi yaparak kendilerine kayıtlı bireylerin risk durumlarını belirliyor. Risk değerlendirmesi sonucuna uygun olarak yaşam tarzı değişiklikleri konusunda danışmanlık veriliyor, gerekli durumlarda hastalar bir üst basamağa ya da Sağlıklı Hayat Merkezlerine yönlendiriliyor.
VATANDAŞLARA ÖNERİLER
Çerkezköy İlçe Sağlık Müdürlüğü yetkilileri, 12 Mart Dünya Böbrek Günü vesilesiyle vatandaşları böbrek sağlığını korumaya davet etti. Yetkililer, bireylerin yaşlarına uygun kronik hastalık tarama ve izlem kontrollerini yaptırmaları, kayıtlı oldukları aile hekimlerini ziyaret etmeleri ve Sağlıklı Hayat Merkezlerinden danışmanlık almalarının önemine dikkat çekti. Böbrek sağlığını korumanın, sağlıklı bir yaşam ve geleceğin güvence altına alınması anlamına geldiği vurgulandı. Uzmanlar, böbrek sağlığını korumak için sağlıklı beslenme, yeterli miktarda su tüketimi, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden uzak durmayı öneriyor. Çerkezköy İlçe Sağlık Müdürlüğü yetkilileri vatandaşlara, ”Böbreklerinize iyi bakın! Unutmayın: Böbrek sağlığınızı korumak, geleceğinizi korumaktır. Böbrek sağlığınızı korumak ve kronik böbrek hastalığından korunmak için; Aile hekiminize başvurun. Risk değerlendirmenizi yaptırın. Sağlıklı hayat merkezlerini ziyaret ederek sağlıklı yaşam danışmanlığı alın. Sağlıklı beslenin. Yeterli miktarda su için ve hareket edin. Sigaradan ve alkolden uzak durun. Sağlıklı bir yaşam geçirmenizi diliyoruz” uyarısında bulundu.
