Haftayı yine bir felaket ile kapattık. Gerçi kapandı da sayılmaz henüz, artçılar ve deprem beklentileri devam ediyor. Evet, İzmir’de meydana gelen depremden bahsediyorum. 2020 yılı artık, bir felaketler yılı olarak anılmayı hak etti sanırım. Elâzığ depremi de 2020 başlarında olmuştu.
Ardından Korona Virüs Salgını, Giresun sel felaketi, Van'da çığ felaketi, ekonomik kriz, Suriye'de verdiğimiz onlarca şehit, Avustralya'daki büyük yangınlar, Ülkemizde terör yapılarının çıkarttığı Hatay ve çevresindeki yangınlar, Gelibolu'daki orman yangınları, kadın cinayetleri, tacizler, tecavüzler derken dün de güzel İzmir şehrimiz sallandı. Kandilli Rasathanesi 6.6 şiddetinde derken, dış kaynaklar 7.1 şiddetinden bahsetti.
Japonya’da insanların daha büyük depremlerde dahi zarar görmeden hayatına devam ettiğini görünce ülkemiz adına üzülüyorum. 5 büyüklüğünde deprem dahi ülkemizde büyük paniğe ve kırsalda ve kentte yıkıma sebep olabiliyor! Dün İzmir’de meydana gelen depremde yıkılan büyük binalardan birisinin 2000 yılı sonrası yapıldığı bilgisini görünce eyvah dedim.
Hadi 1999 ve öncesi yapılarda depreme dayanıklılık denetimleri sıkı değildi. Peki 2000 sonrası yapıldığı halde böyle orta şiddetli depremde dahi yıkılan kova koca binalara ne demeli? Biz kime güveneceğiz? 1999 depremi sonrası depreme dayanıklılık kontrol ve denetimleri artırılmış, bu konuda yeni mevzuat ve düzenlemeler yapılmıştı. Elâzığ ve İzmir depremlerinde 2000 yılı ve sonrası yapıldığı halde yıkılan binaların olması bizi düşündürmeli!
Acaba Tekirdağ ve ilçemiz Çerkezköy bu konuda ne durumda? Sivil Savunma Ekiplerimiz, Afad, İtfaiye, Arama Kurtarma dernek ve bazı özel firmaların oluşturduğu ekipler böyle bir duruma hazır mı? Sanayi bölgesi olduğumuz için bu konuda alınan tedbirler bölgeye uygun mudur? Toplanma yerlerimiz belli midir? Kaymakamlık ve Belediye gibi kurumlarımız Tekirdağ’ı işaret eden deprem uyarılarına karşı ne gibi hazırlık yapıyorlar?
Bu ve benzeri soruları Türkiye hatta İstanbul için sormaya dahi korkuyorum. Çünkü bu konuda o kadar büyük bir çıkmazın içindeyiz ki, çarpık kentleşmeler, seçim vaadiyle yüzbinlerce kaçak gecekondulara verilen tapular, çıkarılan aflar, imar barışları ile iyice laçkalaşan imar durumu, hazine arazilerinin yalan edilmesi, kapı arkası görüşmelerle yapılan imar planları, bunların sebep olduğu çarpık ve plansız kentleşme nereye kadar gidecek?
Mimari yapılarımızdaki kimliksizlik ise başka bir eleştiri konusudur. Bizden başka her ülkenin hatta keşmekeş halindeki Suriye'nin savaş içindeki şehirlerinde bile bölgenin kimliğini yansıtan bir mimari tarz ve üslup var. Ülkemizde ise binalar, nesebi belirsiz taş yığınları halinde, kabaca kare, dikdörtgen şeklinde şekillerden oluşan, balkonu Fransız, penceresi bilmem ne....
Neden mimari bir üslubumuz yok? Neden Türk mimarisi diye bir şey kalmadı? Neden yapılarımızda bizim mimarimizin izlerine rastlamıyoruz? Halbuki on binlerce mimarımız var. Acaba bu konuda devletin ve yerel yönetimlerin belirleyici olması mı gerekiyor? Şehrin dokusunun korunmasında belediyelere önemli görevler düşüyor. Her esnafın zevkine göre tabela astığı, kafasına göre boyadığı mağazalarla modern şehirler yapamayız. Şehrin bir kimliği ve düzeni olmalı.
Avrupa, Asya, Ortadoğu, İskandinav ülkelerinin şehirlerine gittiğinizde siz de imrenmiyor musunuz? 250 yıllık ABD'nin Beyaz Saray merkezi halen ayakta, Rusya'nın Kremlin'i halen kullanılıyor. İngiltere'nin Oxford üniversitesi binası neredeyse 900 yıllık geçmişe sahip! Bizde ise böyle kurumsal yapılar ya korunmuyor ya da kullanılmıyor. Halbuki bu yapılar kimliği korur ve yansıtır. Geçmişin izleriyle, geleceğe ışık tutar, aidiyet duygusunu artırır.
Cumhuriyetimizin 97. yılında artık bu sorunları çözmemiz gerekirdi. İnşallah 100.yılda böyle basit konulardan muzdarip olmayız.
Bu şekilde de olsa memleket bizim, bu vatan bizim. Koruyalım, sahip çıkalım. Kültürümüzü ticaretten, mimarimize, sosyal alanlardan, kamu alanlarına kadar her yere aktaralım. 100. Yılına doğru adım adım yürüdüğümüz Cumhuriyetimizin 97. Ve Çerkezköy’ümüzün düşman işgalinden kurtuluşunun 98. yılı hepimize kutlu olsun. Unutmayın 2 gün önce de, o uğursuz Mondros Mütarekesinin (30 Ekim 1918) 102. yılıydı. Uyanık kalmaya devam edelim!
31 Ekim 2020
Burak CANDAŞ