Size bu haftaki yazımda Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş hazırlığının son aşaması olan Sivas Kongresi’nden ve bu kongrede Türk gençliğinin gür sesi olan Tıbbiyeli Hikmet’ten bahsedeceğim.
Bildiğiniz gibi I. Dünya Harbi sonrası işgale uğrayan ülkemizde Türk’ün şerefli direnişi, öbek öbek yanan ateşler gibi başlamış, Mustafa Kemal liderliğinde ise bu direnişler bir büyük direniş yangınına dönmüştür.

Mustafa Kemal, arkadaşlarıyla birlikte henüz İstanbul’da iken aylarca teorik planını yaptığı kurtuluş reçetesini, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a ayak bastıktan sonra sırayla uygulamaya koymuş ve Samsun sonrası yayımladığı Havza ve Amasya Genelgeleri, ardından Erzurum ve nihayetinde Sivas Kongreleri ile Türk’ün şanlı direnişi, yed-i düvel dediğimiz dönemin büyük devletlerine karşı sistemli bir şekilde başlatılmıştır.
Hazırlık safhasının ardından, planın pratikte uygulanması safhasına geçilmiş ve geçtiğimiz günlerde de idrak ettiğimiz 30 Ağustos Zaferi ile taçlanan Ulusal Kurtuluş Savaşı, başarı ile sonuçlandırılmıştır.

İşte bu sürecin en önemli hazırlık ve planlama aşaması olan Sivas Kongresi, 4-11 Eylül 1919’da Sivas Lisesi binasında yapılmış.
Buraya ülkenin dört bir yanından zamanın şartlarına göre demokratik ve milli sayılabilecek usullerle seçilen delegeler (temsilciler) birer birer gelmeye başlamış.
Toplantı normalde gizli tutulmuştu.
Çünkü ülkenin her yanı işgal altında iken Kuvayı Milliye direnişinin örgütlenmesi için yapılan bu kongreyi engellemek üzere işgal güçleri, yerli işbirlikçiler ve Osmanlı Hükümeti ellerinden geleni yapıyordu.
Sivas Kongresi’nin de engellenmesi için İstanbul’dan emir gelmiş hatta Elazığ Valisi olarak atanan Ali Galip, bu iş için bizzat görevlendirilmişti.

İşgalin olduğu bu sıralarda, İstanbul’da Tıp öğrenimini sürdüren Tıbbiyeli Hikmet (Boran) da henüz üçüncü sınıfta iken Sivas Kongresi’ne İstanbul’dan katılan üç delegeden biriydi.
Hikmet, işgale karşı okulunda düzenlenen gösterilerde ön planda yer almış ve 1919 Mart ayında, okuduğu Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane, İngiliz birlikleri tarafından işgal edildiğinde okuldaki öğrencileri arkadaşlarıyla örgütleyerek, okulun kuruluş yıl dönümü olan 14 Mart’ı topluca kutlama hazırlığı yapmışlardır.
Bu gençler, İngilizlerin işgalindeki okulda 14 Mart’ta gizlice binanın iki kulesinin arasına büyük bir Türk bayrağı asıp, yukarıdan aşağıya sarkıtarak İngilizleri şok ederler.
Çünkü her taraf nöbetçilerle dolu olduğu halde bu operasyon büyük bir gizlilikle yapılmış ve İngilizler şaşkına çevrilmiştir.
Hikmet aynı zamanda o gün, işgale meydan okuyan bir konuşma da yapar.
Bugün 14 Mart Tıp Bayramı bu ruhun eseridir.
Günümüzün, ürkekliğini üstünden atamamış bir kısım Tıbbiyelilerine örnek olur umarım.
Hikmet ve arkadaşları bunu yaptığında 19 yaşlarındadır, yıl da 1919’dur, 19 Mayıs’ta da Samsun’dan fitil ateşlenecektir.
19 yaşındaki bu Türk genci, Sivas Kongresi’ne Tıbbiyelileri temsilen seçilerek gönderilen bir delegedir.
Türk Ortodokslarını temsilen kongreye katılan ama aslında delege olmayan Papa Eftim de bu kongrededir.
Onu da başka bir yazıda ele alacağım.

Bu sırada kongre için Mustafa Kemal ve arkadaşları Erzurum’dan Sivas’a doğru yola çıktıklarında yanlarında biraz kahvaltılık alacak kadar para vardı sadece…
Ayrıca Sivas Kongresi her türlü engellemeye rağmen 4 Eylül’de başladığında Mustafa Kemal’in üzerinde, Erzurum Valisi’nden ödünç aldığı takım elbise vardır.
Ülkede millet yoksulluk ve perişanlık içinde, borç gırtlağa kadar dayanmış, her yer işgal altında!
Ülkenin mevcut durumundan ümitsizliğe düşüp, “paramız pulumuz yok, silahımız, ordumuz yok” diyerek Sivas Kongresi’nde manda ve himaye yani ülke ayağa kalkıncaya kadar yıllar boyu bir büyük devletin korumasında sömürge gibi şerefsizce yaşamayı teklif edenler vardı.
Manda ve himayenin birkaç gün tartışıldığı ortamda Tıbbiyeli Hikmet henüz 19 yaşında yiğit bir Türk genci ayağa kalkar ve kongrenin ve mücadelenin lideri Mustafa Kemal’e, “Paşam, delegesi bulunduğum Tıbbiyeliler beni buraya İstiklal (bağımsızlık) davamızı başarmak yolundaki mesaiye katılmak üzere gönderdiler.
Mandayı kabul edemem.
Eğer kabul edecek olanlar varsa, bunlar her kim olursa olsun şiddetle red ve takbih ederiz (kınarız).
Farzımuhal manda fikrini siz kabul ederseniz sizi de reddeder, Mustafa Kemal’i vatan kurtarıcısı değil, vatan batırıcısı olarak adlandırır ve telin ederiz (lanetleriz).”

Bu sözler üzerine Mustafa Kemal, delegelere; “Arkadaşlar, gençliğe bakın, Türk milli bünyesindeki asil kanın ifadesine dikkat edin” dedikten sonra Tıbbiyeli Hikmet’e dönmüş, “Evlat için rahat olsun!
Gençlikle iftihar ediyorum ve gençliğe güveniyorum.
Biz azınlıkta kalsak dahi mandayı kabul etmeyeceğiz.
Parolamız tektir ve değişmez; Ya İstiklal Ya Ölüm!” deyince Hikmet yerinden fırlar ve “Var ol Paşam” diyerek Mustafa Kemal’in elini öper.”

Bu tarihi yaşanmışlıktan ders alması gereken günümüz Tıbbiyelilerinin, Türk gençliğinin ve tüm Türk Milletinin dikkatine!