Partnerinize karşı bağlanma biçiminizin, diyete karşı bağlanma biçiminizi de etkileyebileceğini söylesem ne düşünürsünüz? Mesleğe adım attığım günden beri insanların yemekle olan ilişkisinin öneminden bahsederim. Özellikle bizim gibi kültürlerde yemek sadece bir besin değil; bir kendini ifade etme biçimi, köklenmiş bir sosyal olgudur. Düğün evlerinde verilen kutlama yemekleri, cenazelerimizde verilen taziye yemekleri, hatta arkadaşlarımızla en ufak buluşmamızda bile bu planı yemek üzerinden, hiç olmazsa bir kahve eşliğinde yaparız. O zaman pekâlâ yemeklerle olan bağlantımıza, ilişki bağlanma biçimleri açısından da bakabiliriz.
Psikoloji bilimine göre ilişkilerde temelde olarak 3 çeşit bağlanma biçimi vardır. Bunlardan ilki güvenli bağlanma, ikincisi kaygılı bağlanma ve en son olarak da kaçıngan bağlanma biçimidir.
“Bedenime güveniyorum”: Güvenli Bağlanma
Güvenli bağlanmaya biçimine sahip bireylerin kendilerine yönelik benlik saygıları yüksektir dolayısıyla kendilerini sevilmeye layık olabileceğine yönelik sağlıklı bir inançları vardır. İhtiyaç duydukları taktirde partnerine sığınabileceğine, rahatlıkla partneri tarafından kabul edilebileceklerine ve desteklenebileceklerini bilirler. İlişkilerinde özerklik ile yakınlık arasında dengeyi rahatça kurabilirler ve bağımlıolmayan,stres altında duygularını regüle edebilen, yakınları ile irtibat kurma girişimini gösterebilen bireylerdir. Güvenli bağlananların yemekle ve diyetle ile ilişkisi de güvenlidir. Yemek onun için ne bir ceza ne bir unutma aracı ne de büyük bir “ödül”dür. Açken yerler, doyunca rahatlıkla durabilirler. Diyet onlar için katı kuralları olan bir esir kampı değildir, sadece bedenine iyi bakmanın bir göstergesidir.
“Acaba yeterince iyi miyim?”: Kaygılı Bağlanma
Kaygılı bağlananlarda ise bireyler kendilerini sevilmeye değer biri olarak görmeyebilir ve buna bağlı olarakbenlik saygılarının düşük olabilir. Sürekli olarak “Acaba sevilmeye değer miyim?” sorusu sorarlar. Fakat iş partnerlerine geldiğinde durum tersine döner; partnerini adeta bir kurtarıcı, her şeyi bilen ve onay vermesi gereken kusursuz bir figür olarak görürler. Onay almak konusunda aşırı hassastırlar; yakın ilişkilerde saplantılı ve sürekli kaybetme korkusuyla hareket ederler. Partnerlerinin en ufak olumsuz hareketini (örneğin geciken bir mesaj veya ufak bir mimik hareketi) "Beni terk ediyorlar" sinyali olarak okuyabilirler, bu duruma yönelik duyguları çok yoğun ve panikle yaşarlar. Aynı korkuyu yemeklerle ve diyetle de yaşabilirler. Diyet yaparken sürekli bir “otorite”nin onları onaylamasına aksi taktirde her şeyi yanlış yaptıklarına inanabilirler. Diyetlerde ise hep ya da hiç döngüsü yaşanır; en ufak bir stres anında o "kusursuz diyet listesi" terk edilebilir, çünkü kontrolü kaybetme korkusu yemeğe sığınma isteğini tetikleyebilir.
“Kimseye İhtiyacım Yok”: Kaçıngan Bağlanma
Kaçıngan bağlanan bireylerde ise tablo tam tersi yöndedir. Bu bağlanma tipine sahip olan kişiler kendilerini genellikle aşırı değerli, güçlü ve "kimseye ihtiyacım yok" pozisyonunda görebilirler fakat partnerlerine karşı algıları oldukça mesafeli ve negatiftirler. Karşı taraftan her an kendilerini incitecek bir hareket geleceğini varsaydıkları için gardlarını asla indirmezler. "Özgürlüğümü koruyorum" perdesinin arkasında partnerleri ile derin bağlar kurmaktan korkarlar. İlişkinin getirdiği o doğal yakınlık ihtiyacını bir tehdit olarak algılayıp reddettikleri için stresle başa çıkma becerileri zayıftır; kriz anlarında bu bastırılmış duygular yoğun bir endişe veya öfke patlaması olarak patlak verebilir. Bu kişilerin diyete yaklaşımı başlangıçta aşırı disiplinlidir ancak kendi bedensel ihtiyaçlarını tamamen reddederler, listelere harfi harfine uyarlar. Bedenlerinin onlara vermiş olduğu açlık-tokluk sinyallerine kulak tıkarlar, bedenlerine şefkatle yaklaşmazlar. Yemek onlar için bir zevk değil, yönetilmesi gereken bir proje gibidir. Elbette belli bir zaman sonra ihtiyaçlar kendini belli etmeye başlar ve işte film orada kopar, kişi diyetten bir anda tamamen uzaklaşır.
İşte eğer sizde aynı kısır diyet döngülerinde kayboluyorsanız, sorun mutfakta ya da diyetinizde değil;beyninizin sevgiyi, güveni ve kontrolü algılama biçimi olabilir. Ancak güzel haber şu; bağlanma biçimleri kaderimiz değildir. Farkındalıkla, şefkatle ve doğru adımlarla kaygılı ya da kaçıngan kalıplarımızı zamanla 'güvenli' bir yere çekebiliriz. Belki de işe önce tabaktaki savaşı bitirerek, ardından kalbimizin kapılarını güvenli bir bağa aralayarak başlamamız gerekir.
